της Μαρίας Μπαστούνη

Η Ελληνική φύση για μια ακόμα φορά χαρίζει τις γνώσεις της χωρίς να ζητά ανταλλάγματα. Τα Λούπινα η Λουμπούνια είναι το όσπριο που ανατρέφει τους Μανιάτες από την αρχαιότητα έως σήμερα. Προς έκπληξη όλων τα τελευταία χρόνια άρχισαν να εμφανίζονται και σε καταλόγους εστιατορίων. Τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.

Χαρακτηριστικά

Ανήκουν στην οικογένεια των ψυχανθών Faboideae και είναι πολυετή φυτά. Είναι στρόγγυλα, πλατιά και μοιάζουν με τη φάβα. Έχουν βρεθεί 300 διαφορετικά ειδή Λούπινων αλλά δυο είναι τα πιο γνωστά. Τα πικρά και τα γλυκά. Στην περιοχή της Μεσογείου επικρατεί το πικρό είδος ενώ τα γλυκά Λούπινα επί τω πλείστον στη Βόρειο Αμερική. Στην Ελλάδα το συναντάμε κυρίως στην Μάνη και την Κρήτη.

Στο διαιτολόγιο των αρχαίων

Τα πρώτα ευρήματα καλλιέργειας εντοπίστηκαν στην Αίγυπτο (το 2000 π.Χ.). Ωστόσο, η καλλιέργεια του λευκού λούπινου είναι πιθανότερο να ξεκίνησε στην αρχαία Ελλάδα όπου εντοπίζονται και οι περισσότερες άγριες ποικιλίες του φυτού ενώ τα συναντάμε αδιάλειπτα στη διατροφή των Ελλήνων από την αρχαιότητα έως σήμερα. Ο Λουκιανός τοποθετεί τους καρπούς ως αναπόσπαστο κομμάτι της νηστείας των αρχαίων. Κυρίως στα δείπνα της Εκάτης «νυκτίων φαντασμάτων» και ειδική τροφή για τους επισκέπτες του νεκρομαντείου του Αχέροντα. Βασική, επίσης, τροφή στα συμπόσια των κυνικών φιλοσόφων. Ο Θεόφραστος, ο Διοσκουρίδης και πολλοί ακόμα αρχαίοι συγγραφείς καταθέτουν γνώση και γνώμη για τα Λούπινα.

Επεξεργασία και κατανάλωση

“Η τροφή των φτωχών”, κατά τον Αθήναιο, σήμερα είναι ένας εκλεκτός μεζές είτε κατά τη διάρκεια των νηστειών είτε ως ορεκτικό πριν το κυρίως γεύμα.
Λόγω της πικρής γεύσης, συνήθως στη Μάνη, τα έβραζαν (κατά προτίμηση σε θαλασσινό νερό) και στη συνέχεια τα μούλιαζαν σε κρύο θαλασσινό νερό για περίπου 48 ώρες. Με αυτό τον τρόπο ξεπίκριζαν και μπορούσαν να καταναλωθούν. Ένας άλλος τρόπος είναι το καβούρδισμα. Σήμερα, τα χλωρά Λούπινα, κυρίως, πωλούνται σε βάζα με άλμη. Ο καρπός με την κατάλληλη επεξεργασία γίνεται αλεύρι ειδάλλως καταναλώνεται ως ζεστή σαλάτα πάντα συνοδευόμενος από ούζο η μπύρα. Γίνεται ακόμα και παγωτό όπως και μπισκότα. Θεωρείται ο μανιάτικος πασατέμπος ή η μανιάτικη σταφίδα, όπως τα έλεγαν παλαιότερα γιατί αποξηραμένα αποτελούσαν ένα καθημερινό συμπλήρωμα διατροφής. Χρησιμοποιήθε, δε, ευρέως στη χώρα μας ως ζωοτροφή.

Θρεπτική και θεραπευτική αξία

Κατατάσσονται μεν στα όσπρια αλλά η θρεπτική τους αξία είναι ανώτερη των άλλων. Σύμφωνα με έρευνες, τα Λούπινα, είναι το πλέον κατάλληλο συστατικό για μια διατροφή βασισμένη σε οργανικά στοιχεία, στην ωμοφαγία, και φυσικά σε όσους παρουσιάζουν πρόβλημα με την γλουτένη.

1. Βοηθούν στη μείωση της αρτηριακής πίεσης και του ζαχάρου, δύο σοβαρές παθήσεις που ταλαιπωρούν μεγάλο μέρος του πληθυσμού και οι ειδικοί προσπαθούν να τις αντιμετωπίσουν με φυσικούς πλέον τρόπους
2.Έχουν λίγες θερμίδες και είναι πλούσια σε πρωτεΐνες. Κατάλληλα για δίαιτες απώλειας βάρους.
3. Η μη ύπαρξη γλουτένης βοηθά να συμπεριληφθούν σε εξειδικευμένες δίαιτες που χρήζουν προσοχής.
4. Καταστέλλουν την όρεξη.
5. Έχουν υψηλή περιεκτικότητα ιχνοστοιχείων και μετάλλων όπως μαγνήσιο, σίδηρο, φώσφορο, μαγγάνιο, χαλκό ψευδάργυρο. Δεν περιέχουν χοληστερόλη. Δεν περιέχουν άμυλο. Έχουν υψηλή περιεκτικότητα φυτικών ινών.
6. Βοηθούν στην μείωση της αρτηριακής πίεσης ενώ η σημαντική περιεκτικότητα θειαμίνης ενισχύει το νευρικό σύστημα. Καταπολεμούν το διαβήτη.
7. Ως κατάπλασμα, εξωτερικά, στο δέρμα, αντιμετωπίζει φλεγμονές, αποστήματα, αρθροίτιδα.

Προσοχή χρειάζεται σε περιπτώσεις ατόμων που παρουσιάζουν τροφικές αλλεργίες π.χ. στα φυστίκια και τα ψυχανθή. Η Λουπιδίνη, είναι μια τοξική ουσία του λούπινου που μπορεί να προκαλέσει δηλητηρίαση (λουπίνωση). Την ασθένεια προκαλεί κυρίως στο είδος “κιντρινανθής θέρμος” που καλλιεργείται για ζωοτροφή.

Ο ισχυρός αντικαταστάτης της σόγιας

Η προσπάθεια των διατροφολόγων έγκειται στο να μπορέσουν να αντικαταστήσουν τη σόγια με τους πολύ πιο θρεπτικούς καρπούς όπως είναι τα Λούπινα, αλλά η άλλοτε πρωτοπόρος Ελλάδα κοιμάται ύπνο βαθύ.
Δυστυχώς, δεν υπάρχει στη χώρα μας στρατηγική ανάπτυξης των εγχώριων δυνατοτήτων. Η ζήτηση του λούπινου  στο εξωτερικό αυξάνεται, ιδίως στην Ευρώπη, ενώ η καλλιέργειά του θεωρείται εύκολη και πολύ αποδοτική ανά στρέμμα. Η Αυστραλία είναι σήμερα η μεγαλύτερη παραγωγός λούπινου με περισσότερα από 10 εκατομ. στρέμματα ενώ η παγκόσμια παραγωγή είναι διπλάσια. Στη βόρεια Ελλάδα εισάγουμε λούπινα Ιταλίας για ζωοτροφή.

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *